Birleşik Arap Cumhuriyeti (1958 - 1961)

05/01/20203 dakikalık okuma

Arapların özülkesi Arabistan Yarımadası olsa da bugün bu halk Atlas Okyanusu’ndan Hint Okyanusu’na geniş bir coğrafyaya yayılmış durumdadır. Birleşmiş Milletlere üye 22 Arap devleti olup günümüzde bu ülkelerde ve diaspora da yaşayan toplam Arap nüfusunun 400 ile 450 milyon arasında olduğu tahmin edilmektedir.



I. Selim’in 1517 yılında Mısır’ı fethetmesiyle birlikte Ortadoğu’da yaşayan Arapların hemen tamamı Osmanlı egemenliği altına girdiler. Oğlu I. Süleyman döneminde ise Kuzey Afrika’ya yapılan seferler sonucunda Trablusgarp (Libya), Tunus ve Cezayir alındı. Böylelikle Fas Sultanlığı dışında kalan bütün Araplar bu tarihten 1918 yılında sona erecek olan I. Dünya Savaşı sonuna kadar yaklaşık 400 yıl boyunca Türk idaresi altında yaşadılar. I. Dünya Savaşı’ndan sonra İngiliz ve Fransız manda yönetimlerinin kurulduğu birçok Arap ülkesi II. Dünya Savaşı başlamadan önce bağımsızlılarını elde etmiş durumdaydılar.



Bu tarihten sonra Arap aydınları ve devlet adamları arasında birleşik bir Arap devleti kurma fikri konusunda tartışmalar yaşanmaya başladı. Arap ülkeleri arasında birleşik bir devlet kurma fikri konusunda istekli olan ilk ülke Suriye’ydi. 1956 yılında yaşanan Süveyş Krizi’nden sonra Mısır devlet başkanı Cemal Abdülnasır’ın Arap Dünyasındaki popülerliği iyice artmıştı ve ayrıca o sıralar da Suriye’deki yöneticiler de Mısır ile olacak bir birleşmeye oldukça istekliydiler. 1957 Ağustos’unda dönemin Suriye Cumhurbaşkanı Şükrü El Kuvvetli’nin Genelkurmay Başkanlığı görevine komünist görüşlere sahip ve Sovyetler Birliği yanlısı olduğu bilinen Afif El Bizri’yi getirmesi Batı ülkeleriyle Suriye arasında ciddi bir krize neden oldu. Bu gelişmelerden sonra Türkiye Suriye sınırına asker yığmaya başladı. Sovyetler Birliği Türkiye’nin Suriye’ye saldırması halinde Füzelerle karşılık vereceğini söyledi. ABD ise Sovyetler Birliği’nin Türkiye’ye saldırması halinde buna saldırıyla cevap vereceğini açıkladı. ABD’nin baskısıyla Türkiye’nin sınırdaki askerlerini geri çekmesi ve Sovyetler Birliği devlet başkanı Nikita Kruşçev’in Moskova’daki Türk Büyükelçiliği’ni ziyaret etmesinden sonra kriz sona erdi. Bu gelişmelerden sonra Suriye Mısır ile birleşme konusunda daha aceleci davranmaya başladı.

11 Ocak 1958 günü Kahire'de bulunan Suriyeli yetkililer ve Cemal Abdülnasır arasında iki ülkenin birleşmesi ile ilgili görüşmeler yapıldı. 1 Şubat 1958 tarihinde Mısır ile Suriye arasında Birleşik Arap Cumhuriyeti'nin kurulduğu ilan edildi. Bu kararın 5 Şubat'ta her iki ülkenin yasama organlarınca kabul edilmesinden sonra, 21 Şubat günü eş zamanlı yapılan referandumlarla iki ülke halkının da onayı alındı. 22 Şubat 1958 günü Suriye Devlet Başkanı Şükrü El Kuvvetli ve Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdülnasır Kahire’de imzaladıkları bir antlaşma ile Birleşik Arap Cumhuriyeti’nin kurulduğunu tüm dünya’ya ilan ettiler. 8 Mart 1958'de federal bir yapı içinde Yemen'de bu birliğe dâhil oldu.



Birleşik Arap Cumhuriyeti’nin ilk devlet başkanı Nasır olurken başkentin de Kahire olmasına karar verildi. 1959 yılında Mısır ordusunun Gazze’yi işgal etmesinden sonra bu bölge de Birleşik Arap Cumhuriyeti topraklarına dâhil edildi.



Ancak Birleşik Arap Cumhuriyeti’nin ömrü fazla uzun sürmedi. Bunda Nasır’ın Suriye’yi tamamen kendi denetimi altına almak istemesi etkili oldu. Suriye’deki tüm siyasi partiler kapatıldı ve bu süreçte baas iyice zayıfladı. Ordu içindeki Suriyeli subaylar tasfiye edilerek yerine Mısırlı Subaylar atanmaya başladı. Ancak Nasır’ın izlediği politikalara karşı Suriye Ordusu içerisindeki huzurluk günden güne artmaya başlamıştı ve 28 Eylül 1961 günü içlerinde şimdiki Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad’ın babasının da bulunduğu bir grup asker darbe yaparak yönetimi ele geçirdiler ve Suriye’nin Birleşik Arap Cumhuriyeti’nden ayrıldığını ilan ettiler. Ancak Mısır 1971 yılına kadar Birleşik Arap Cumhuriyeti adını kullanmaya devam etti.



https://bylge-images.s3.amazonaws.com/banff-4331689_1920.jpg
Pow

Fizik, Kimya, Matematik, Tarih ve Genel Kültür Sevdiricisi

https://bylge-images.s3.amazonaws.com/banff-4331689_1920.jpgPow senin desteğini bekliyor.
İçerik paylaşarak para kazanmanın kolay yolu 💰